Ten oosten van de Sallandse Heuvelrug ligt het Twents Reggedal. Een prachtig gebied dat is genoemd naar de rivier de Regge die bij Diepenheim ontspringt en zo’n 60 kilometer verder uitmondt in de Vecht bij Ommen. In 20 jaar tijd is de Regge omgevormd van een gekanaliseerde waterloop tot een rivier die weer mag kronkelen en overstromen. Het doel: klimaatbuffers creëren tegen droogte en wateroverlast, biodiversiteit stimuleren en nieuwe recreatiemogelijkheden ontwikkelen. Vele jaren waren wij als ontwerpers en procesbegeleiders in deelprojecten betrokken bij het landschap én bij de mensen die in het gebied wonen en werken. We nemen je mee stroomafwaarts en vertellen je over de projecten die ervoor hebben gezorgd dat wij de Regge in ons hart gesloten hebben.
bodem & water
klimaat
natuur
kringlopen
wonen
ondernemen
mobiliteit
energie
ruimtelijk kwaliteit
identiteit & erfgoed
gezondheid & geluk
recreatie
Een smalle rivier, eigenlijk niet veel meer dan een beek, kronkelt door het landschap en verdwijnt in de verte. Tijdens vroege wandelingen in de ochtend kun je hier een ijsvogel zien tussen het wuivende riet of een ree in de bosrand. Vanaf het fietspad beleef je de Regge, de rabattenbossen die water vasthouden en de welvingen van het karakteristieke dekzandkopjeslandschap. Op een mooie zomerdag weten honderden fietsers deze nieuwe route te vinden. Vóór de herinrichting was dat nog onbestaanbaar. Het land was kaal, de Regge was recht en anoniem, er was geen pad, je had hier niets te zoeken.
Het tienjarig jubileum van Odin vierden we onder andere op deze plek, samen met de bewoners en gebruikers van het gebied. We schonken een kunstwerk van gebiedseigen materiaal van Tim Hagen aan Stichting Kunstmoment Diepenheim. Het object markeert de plek waar de Leidebeek en de Regge nu weer zichtbaar samenstromen.
Ook in Goor heeft de Regge de ruimte gekregen, waardoor het water nu weer duidelijk zichtbaar en beleefbaar is in het stedelijk gebied. Een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) ging hieraan vooraf, waarbij wij input leverden in de vorm van een variantenstudie: brons, zilver en goud. De besturen van waterschap en gemeente Hof van Twente toonden ambitie en kozen voor een combinatie tussen zilver en goud.
Kenmerkend voor dit deelproject is dat het ontwerp écht samen met de inwoners is gemaakt. Via excursies, participatieavonden en keukentafelgesprekken dachten omwonenden mee over de herinrichting van negen deeltrajecten, waarbij het ontwerp soms tot ín hun tuinen reikte. Wij vertaalden de wensen in negen samenhangende deelontwerpen.
Een bijzondere plek in dit traject is het speeleiland dat samen met kinderen van twee lokale basisscholen werd bedacht. Een voormalig stukje ‘niemandsland’ veranderde in een uitdagende speelplek. Met stapstenen, zandstrandjes, boomstamhutten en klimbomen kunnen de kinderen de Regge hier optimaal beleven.
De variantenstudie Regge door Goor was in 2008 het eerste project voor Odin. Projectnummer 0001. Dat blijft bijzonder!
De eeuwenoude boerderij en de bijgebouwen van de ooit zo succesvolle boerderijcamping De Parel aan de Regge zakten van ellende in elkaar. Maar Maurice Roetgering uit Enter zag de schoonheid van het erfgoed en het Reggedal. Stap voor stap is het erf van De Parel in originele staat teruggebracht. Het omliggende cultuurlandschap van de Regge werd met respect voor de geschiedenis en met liefde voor natuur hersteld.
In het ontwerp voor dit deelgebied werden de kades langs de Regge verwijderd. De Regge kreeg een smaller profiel dat meanderend in het landschap werd gelegd. Oude meanders en natuurlijk reliëf in de vorm van laagtes en dekzandkopjes waren daarbij leidend.
De Regge kreeg de ruimte om weer buiten haar oevers te treden. Dit zorgt voor een robuust en toekomstbestendig watersysteem, een positief effect op flora en fauna en een prachtig landschap waar veel mensen van genieten.
Dit is een van de meest omvangrijke rivierherstelprojecten in Overijssel. Naast de herinrichting van de Regge over een traject van bijna 12 kilometer werd maar liefst 160 hectare nieuwe natuur gerealiseerd. De gronden worden op een innovatieve manier beheerd door lokale agrariërs en partijen zoals Stichting Enters Reggedal en Landschap Overijssel.
Maar hoe begin je aan zo’n proces? Eerst werd een ontwerpbegeleidingsgroep gevormd waarin het waterschap, de gemeenten Wierden en Hof van Twente, de provincie Overijssel, De Regionale Stichting Enterse Zomp en de vier eigenaren en beheerders deelnamen. Vervolgens nodigden wij deze groep, volgens Twentse traditie, uit om ‘buurt te maken’. In een aantal klassieke kevers hebben we het plangebied verkend. Een leuke manier om elkaar te leren kennen en ideeën uit te wisselen. En een belangrijke eerste stap in het verbinden van de mensen met elkaar en met het landschap.
De loop van de Regge werd volledig opnieuw in het landschap gelegd, binnen de grenzen van de percelen die vanuit de landinrichting bestemd waren voor natuur. Daarbij zochten wij naar een goede balans tussen de logica van het landschap, de technische eisen voor het watersysteem, de uitgangspunten vanuit beheer en de beleving van het prachtige beekdal door bewoners en recreanten.
Het ontwerp versterkt de drie historische landschapstypen van de streek: het kampenlandschap, het matenlandschap en het essenlandschap.
Dit stukje Reggedal ligt ingeklemd tussen twee provinciale wegen en de stadsrand van Rijssen. Dat maakt dat dit waardevolle stukje cultuurlandschap door veel mensen gezien en beleefd wordt. Een markant punt aan de Regge is de historische Pelmolen met de insteekhaven van waaruit ook de iconische zomp vertrekt voor een tochtje over de rivier.
In nauwe samenwerking met een betrokken buurman zijn hier extra hectares natuur ontwikkeld in de laagste delen van het landschap, waardoor de Regge een prachtig meanderend en vlechtend verloop kon krijgen.
Naast het herstel van het beeksysteem werd binnen dit deelproject een flinke impuls gegeven aan de vrijetijdseconomie in het Twents Reggedal. Denk daarbij aan een fietspad tussen Nijverdal en Rijssen en een veerpontje nabij de plek van het oude veer waardoor routes verknopen met de omgeving. Vakantiepark Mölke liet zich inspireren en haalde het landschap van de Regge letterlijk ‘in huis’ wat resulteerde in prijzen en een sterke marktpositie.
De jarenlange samenwerking met waterschap Vechtstromen en de mensen in het gebied werkt tot op de dag van vandaag door in onze projecten. Nog steeds adviseren wij gemeenten, bewoners en ondernemers over ontwikkelingen die plaats vinden in ons prachtige Reggedal. Wij zijn daar enorm dankbaar voor. In het bijzonder willen wij daarbij Jan van Klompenburg noemen (†2020). Hij had als projectleider bij het waterschap vanaf het eerste moment alle vertrouwen in ons bureau. Dat zullen wij nooit vergeten.
